Tự cường dân tộc: Lời giải cho nghịch lý bình yên và vòng xoáy “tiêu chuẩn kép”

     Trong dòng chảy khắc nghiệt của lịch sử chính trị thế giới, bình yên chưa bao giờ là một trạng thái tĩnh lặng mặc định hay một món quà được ban phát miễn phí. Thực tế nghiệt ngã đã chứng minh rằng: hòa bình không dành cho kẻ thụ động, mà là thành quả của sự chủ động tạo lập thế cân bằng và năng lực tự bảo vệ. Người La Mã cổ đại từng đúc kết một chân lý lạnh lùng nhưng chính xác: “Si vis pacem, para bellum” – muốn hòa bình, phải chuẩn bị cho chiến tranh. Khi rắc rối và bất công là những biến số tất yếu của một thế giới đầy biến động, một quốc gia thiếu bản lĩnh và sức mạnh nội sinh rất dễ trở thành đối tượng bị chi phối; chỉ những dân tộc biết thiết lập giới hạn, giữ vững nguyên tắc mới có quyền định đoạt vận mệnh của chính mình.

The Paradox of Peace.

     Nghịch lý của sự bình yên nằm ở chỗ: để có được sự ổn định bên trong, một quốc gia phải không ngừng vận động, củng cố nội lực và sẵn sàng ứng phó với áp lực bên ngoài. Chúng ta không tìm kiếm sự an ổn bằng sự nhượng bộ vô nguyên tắc, mà tìm thấy nó bằng tinh thần sẵn sàng đối mặt, kiên quyết bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia – dân tộc. Bởi như Tôn Tử từng nhấn mạnh trong binh pháp phương Đông: “Bất chiến nhi khuất nhân chi binh, thiện chi thiện giả dã” – không đánh mà khuất phục được đối phương mới là thượng sách. Trong quan hệ quốc tế hiện đại, giữ được thế chủ động đôi khi quan trọng hơn cả thắng bại trước mắt; chính thế chủ động ấy tạo ra một “Hàng rào răn đe” vô hình, khiến các thế lực bên ngoài phải cân nhắc trước khi áp đặt ý chí cường quyền.

     Nỗi đau lớn của thời đại chúng ta chính là sự tồn tại của các “Tiêu chuẩn kép” – thứ công cụ chiến lược mà một số cường quốc dùng để thao túng trật tự thế giới. Công lý quốc tế, dưới lăng kính của lợi ích cục bộ, đôi khi trở thành một khái niệm co giãn đến mức phi lý. Hãy nhìn vào bi kịch tại Iraq, nơi một quốc gia giàu tài nguyên bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn bởi những cáo buộc thiếu căn cứ rõ ràng. Hình ảnh “lọ muối” được đưa ra trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc năm nào đã trở thành biểu tượng cho việc ngụy tạo lý do can thiệp: một cái cớ mong manh để xâm phạm chủ quyền, đẩy một dân tộc vào thảm kịch kéo dài, trong khi mục tiêu sâu xa thường gắn với lợi ích địa chính trị và kiểm soát tài nguyên.

Colin Powell biện minh cho việc Mỹ xâm lược Iraq tại Liên Hiệp Quốc.

Số phận người Kurd Syria khi tiếp tục bị Mỹ bỏ rơi.

     Bi kịch ấy càng trở nên cay đắng khi nhìn vào số phận của người Kurd. Từng được ca ngợi là lực lượng quả cảm trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng khi bàn cờ chính trị thay đổi, họ bị bỏ lại trong sự lạnh lùng của lợi ích. Sự rút quân đột ngột của ngoại bang không chỉ là một quyết định quân sự, mà còn là lời cảnh báo nghiệt ngã về bản chất của quan hệ quốc tế: không có sự bảo đảm tuyệt đối cho một dân tộc nếu chính dân tộc đó không tự nắm giữ vận mệnh của mình. Lord Palmerston từng thẳng thắn chỉ ra bản chất này: “Nations have no permanent friends or enemies, only permanent interests.” Khi lợi ích đổi chiều, lời hứa cũng có thể tan biến. Người Kurd là minh chứng sống động cho cái giá phải trả khi đặt cược tương lai vào “ngọn đuốc mượn” – thứ ánh sáng có thể vụt tắt bất cứ lúc nào khi lợi ích của kẻ cầm đuốc thay đổi.

     Trong bối cảnh ấy, Việt Nam hiện lên như một minh chứng sinh động cho bản lĩnh của tinh thần tự cường. Khẳng định “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” không chỉ là một tuyên ngôn về địa lý, mà là một nguyên tắc chiến lược về độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Lối thoát của Việt Nam nằm ở sự kết hợp giữa cái “Gốc vững” của bản sắc dân tộc, truyền thống đoàn kết và ý chí tự lực tự cường, với cái “Thân uyển chuyển” của nghệ thuật ngoại giao hiện đại – nền ngoại giao cây tre mang bản sắc Việt Nam.

     Cây tre Việt Nam không đứng một mình; tre kết thành lũy, thành rặng, tạo nên sức mạnh cộng đồng bền bỉ. Với bộ rễ bám sâu vào nền tảng độc lập tự chủ, Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa, không chọn bên, không để mình trở thành quân bài trong cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn. Nhưng khi những cơn gió của tiêu chuẩn kép và xung đột lợi ích thổi đến, thân tre biết uốn mình linh hoạt, khôn khéo, mềm dẻo về sách lược nhưng kiên định về nguyên tắc. Chính sự uyển chuyển trên nền tảng kiên định đã giúp Việt Nam giữ vững ổn định, không bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu, đồng thời tận dụng cơ hội để phát triển và nâng cao vị thế quốc gia.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thưởng trà. Ảnh: TTXVN

Hình tượng Thánh Gióng cùng cây tre hóa thân thành một trong “Tứ bất tử” sống mãi trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam.

     Lịch sử dân tộc Việt Nam đã nhiều lần chứng minh chân lý ấy. Trong những năm tháng kháng chiến trường kỳ, khi đất nước đứng trước những thử thách sinh tử, dân tộc ta đã chọn con đường tự lực, tự cường, lấy sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ quốc tế trên nền tảng chính nghĩa. Đó là bài học sâu sắc rằng: chỉ khi tự mình đứng vững, ta mới có thể tạo dựng được sự tôn trọng và sự đồng hành từ bạn bè năm châu.

Đóng góp và trách nhiệm của Việt Nam tại ASEAN và Liên Hợp Quốc.

     Bước vào thời kỳ hội nhập sâu rộng, bài học ấy càng được vận dụng linh hoạt hơn. Việt Nam vừa kiên trì bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia – dân tộc, vừa chủ động tham gia các cơ chế hợp tác khu vực và toàn cầu, đóng góp trách nhiệm tại ASEAN và Liên Hợp Quốc, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược, toàn diện với nhiều quốc gia. Sự chủ động ấy thể hiện rõ quan điểm nhất quán: bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước. Chính vì vậy, Việt Nam không bị rơi vào tình thế lệ thuộc hay bị dẫn dắt bởi ý chí của bất kỳ cường quốc nào.

     Việt Nam giống như người đi xuyên qua đêm tối bằng chính đôi chân và bản lĩnh của mình. Chúng ta không trông chờ vào ánh sáng từ bên ngoài, bởi sức mạnh thật sự phải bắt nguồn từ nội lực, từ sự đoàn kết dân tộc và năng lực tự cường. Và trên tất cả, dân tộc Việt Nam đã lựa chọn một chân lý không thể thay đổi, như Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do.” Đó không chỉ là lời hiệu triệu của một thời, mà là nguyên tắc hành động của cả một dân tộc trong mọi hoàn cảnh lịch sử.

     Kết luận lại, thế giới sẽ không bao giờ hoàn toàn công bằng với kẻ yếu, và tiêu chuẩn kép vẫn tồn tại như một biểu hiện của cạnh tranh quyền lực. Nhưng trước một dân tộc đoàn kết, tự cường với chiến lược “gốc vững, thân mềm”, mọi sự áp đặt sẽ khó có thể phát huy hiệu quả. Việt Nam đã và đang chứng minh một chân lý thời đại: bình yên không phải là ơn huệ của bất kỳ ai, mà là thành quả của độc lập tự chủ, của bản lĩnh, trí tuệ và sự kiên định của cả một dân tộc. Khi nội lực đủ mạnh và niềm tin đủ vững, chúng ta không chỉ giữ được bình yên, mà còn tự tạo ra con đường phát triển bền vững cho chính mình.